| 
Dixit - Film en gekte door pietniet
 Film en gekte
7
Good bye, Lenin! (gektefilm 7 van Wolfgang Becker 2003)
De film ‘Good bye, Lenin’ vertelt het verhaal van een
moeder in Oost-Berlijn die tijdens de val van de muur in ’89
in coma ligt. Als zij enige maanden later ontwaakt doet haar zoon
zijn uiterste best om met allerlei producten uit de oude DDR haar
het idee te laten behouden dat de duitse communistische staat niet
verdwenen is om zo het nog zwakke zenuwstelsel van zijn moeder te
sparen.
Waan, fictie en werkelijkheid. Voor wie de film gezien heeft de
volgende vragen. Is het een waan om te beweren dat deze film gaat
over verschillende mogelijkheden om binnen- en buitenmuren te bekleden?
Is het een fictie om te denken dat het een verhaal is over een zielige
zieke moeder? Is het een werkelijkheid om te zeggen dat het een
verslag is over persoonlijke ervaringen veroorzaakt door politieke
gebeurtenissen?
Het antwoord op de drie vragen is neen, neen, neen. Klassiek is
de keuzemogelijkheid om een kunstwerk te kunnen zien als een afbeelding
van de werkelijkheid of als een aparte op zichzelf staande werkelijkheid.
De laatste optie heeft mijn voorkeur.
Kunst kan gerelateerd zijn aan de werkelijkheid maar hoeft absoluut
geen levensechte weergave ervan te zijn. Interessanter is het om
door middel van kunst verschillende mogelijke omgangsvormen met
de werkelijkheid te laten zien. Het doet er niet toe of dit nu gaat
om het oplossen van de problemen over het uitbeelden van die werkelijkheid
of over bestaande of gecreëerde oplossingen en problemen in
die fictieve werkelijkheid.
Lukt het wel of lukt het niet, het spanningsveld tussen de wil en
de poging tot verwerkelijking van die wil is de echte aantrekkelijke
kant voor het publiek bij het ervaren van kunst.
De thematiek van ‘Good bye, Lenin’ is dezelfde als
in gektefilm 3 naar het toneelstuk ‘Hendrik IV’ van
de schrijver Pirandello met allebei als onderliggende gevoelsmatige
vraag, moet of mag er wel of niet ingegrepen worden in de verbeelding
van een ander als die niet overeenkomt met de gangbare werkelijkheid.
Dezelfde vraag in meer extreme omstandigheden over zo’n ingrijpen
was voor Anthony Burgess uitgangspunt bij het schrijven van zijn
boek ‘A Clockwork Orange’ waarin de hoofdpersonage door
de wetenschap behandelt wordt voor zijn maatschappelijk niet acceptabel
gedrag.
Is het toevallig dat de beide hoofdpersonages in ‘A Clockwork
Orange’ en ‘Good bye, Lenin’ allebei de naam Alex
dragen? Ik zou het niet weten. Wel is er de scène met het
herinrichten van de kamer van moeder in de oude communistische staat
die zo uit Kubrick‘s film overgenomen lijkt, dezelfde filmische
versnelling ondersteund door dezelfde muziek van Beethoven.
Een ander prachtig citaat uit het oeuvre van Kubrick in de film
is een omhoog geworpen bruidsboeket dat overvloeit in een shot van
een bruidstaart met brandende kaarsen dat in het donker beweegt
als ware het een ruimteschip in het heelal, een parafrase op de
scène met een bot in de lucht gegooid door een aap dat verandert
in een ruimteschip uit de film ‘Space Odyssee 2001’
waarmee Kubrick even in het kort de evolutie van de mensheid neerzet.
Geniaal of Gek, een werkelijke ruimte van het heelal en de mensheid
filmisch even vervangen door de illusionaire ruimte binnen een mensenhuwelijk
of is dit nu pretentieuze lariekoek?
‘Good bye Lenin’ is een hele liefdevolle film. Het
begrip liefde in de betekenis van de filosoof Martin Buber: "liefde
is de verantwoording van een ik voor een jij".
Spannend om in een verhaal de grenzen af te tasten waar verantwoordelijkheid
voor een ander ophoudt en de persoonlijke vrijheid begint. Spannend
om in een film ervan uit te gaan dat de waarheid niet eenduidig
is en dat de perceptie aan te passen is. Spannend om de waan te
hebben dat het niet belangrijk is wat er gebeurt, maar dat het belangrijker
is hoe er omgegaan wordt met het gegeven werkelijkheid.
BASWAS
Bespreek
deze dixit op het forum
Film en gekte
door pietniet
Stuur dit artikel door...
|
