| 
Dixit - Film en gekte door pietniet
 Film en gekte
6
PSYCHO (gektefilm 6 van Alfred Hitchcock ’60).
Schizofrenie, velen denken te weten wat het is. Ze hebben een idee
maar weten niet werkelijk wat het begrip precies inhoudt. Is gespletenheid
niet algemeen menselijk, het hebben van een gedroomd verlangen naast
de werkelijkheidsbeleving? Je moet wel een kleinburgerlijk ééndimensionaal
geprogrammeerde robot zijn als je hierin afwijkt ook al behoor je
dan wel tot de zwijgende meerderheid.
Gespletenheid is het thema van de film PSYCHO en is dan ook vanaf
het begin in de titelsequentie te vinden als grafische animatie
die doet denken aan de latere prachtige videoclip 'Sign O’
the Times' van Prince (’87). Lijnen en letters door het beeld
schuivend die bij 'Psycho' op een prachtige manier het thema verbeelden.
Het filmverhaal begint met een camerabeweging over de amerikaanse
stad Phoenix die eindigt op een raam met neergelaten jaloezieën,
een visuele echo van de lijnen uit de titelscène evenals
later een zwarte schuifdeur met een naam in witte letters die gelijk
de eerdere naamtitels door het beeld schuift.
Achter de jaloezieën bevindt zich een liefdeskoppel in een
hotelkamer die worstelen met elkaar en hun dubbelheid aangaande
de werkelijkheid van alle dag en hun toekomstplannen om te willen
trouwen.
Alfred Hitchcock heeft een film gemaakt gelijk een knap stuk muziek
dat eindeloos varieert op het hoofdthema en zijn bijthema's over
het gespleten zijn. Zelfs het plot in de film is opgesplitst in
diefstal van een som geld en lugubere moorden.
Ook de toeschouwer wordt niet gespaard in de uitwerking van het
gegeven thema door o.a. de beroemde douchescène waar een
beroep gedaan wordt op het beter werken van de fantasie bij de kijker
in vergelijk met het direct waarnemen van een moord. De waterstralende
douchekop, het plastic douchegordijn dat vanaf de roede getrokken
wordt en de badafvoer waarin water vermengd met bloed wegloopt,
deze gefilmde details spreken in de jaren zestig nog sterk tot de
verbeelding van de bioscoopbezoeker, sterker dan het zien van een
mes dat in een vrouwenlichaam gestoken wordt om te doden.
De film heeft succes en staat vooral bekend als een griezelfilm,
kunst met een kleine k, maar voor iemand met een ontwikkeld oog
en oor valt er ook Kunst met een grote K in te ontdekken, zelfs
hier dus die dubbelheid.
Voor mij is Psycho één van de grootste films over
gekte omdat het geen ééndimensionaal vooroordeel weggeeft
over geestelijke ziekte maar juist probeert het beeld over gekte
te relativeren. Het plaatst dit begrip in een algemeen menselijke
context. In dit Kunstwerk wordt afgevraagd waar gekte begint of
eindigt. Waar overschrijdt de fantasie grenzen van een gezonde werkelijkheidsbeleving
die even zo goed fout gepasseerd kan worden door een absoluut weten
of zoals de filosoof Kant schreef: "Ik moest het weten opheffen
om plaats te maken voor het geloof". Dit gaat niet over het
geloof in een God maar vooral over het geloof in een Werkelijkheid.
Zijn niet juist zij de gekken die tegenwoordig denken absoluut te
weten wat begrippen als vrijheid en democratie voor de hele wereld
moeten inhouden en onder dit mom een oorlog tegen het terrorisme
beginnen en daarmee terrorisme aan alle kanten oproepen? Politiek
en gekte is natuurlijk een pracht onderwerp en ik zal daar op terug
komen, want natuurlijk zijn er films gemaakt over dit thema.
Een uitgesproken sleutelzin in Psycho is: "We zitten allemaal
in een val die we zelf opgezet hebben en we kunnen er niet meer
uitkomen". Het is alsof je Jozef K. hoort praten uit ‘Het
Proces’ van Franz Kafka en het wordt nog versterkt omdat dezelfde
filmster Anthony Perkins zowel K. in de verfilming van ‘Het
Proces’ (’63) als Norman Bates in ‘Psycho’
(‘60) speelt.
Een eventueel onderscheid dat gemaakt kan worden tussen de twee
films is dat 'Psycho' gaat over een doorgeschoten moederbinding
en 'Het Proces' over het niet kunnen leven zonder een vaderbinding
(autoriteit), tenminste als het boek van Kafka zo gezien mag worden.
In beide gevallen gaat het over het uit te zoeken spanningsveld
tussen een gelukkig persoon worden en tegelijkertijd een verantwoordelijk
medemens zijn, zowel in fantasie als in weten of misschien is het
beter om dit laatste woord te vervangen door GELOVEN.
BASWAS
Bespreek
deze dixit op het forum
Film en gekte
door pietniet
Stuur dit artikel door...
|
