| |
Dixit - Film en gekte door pietniet
 Film en gekte
5
One Flew over the Cuckoo’s Nest ( gektefilm 5 van
Milos Forman ’75)
Gek toeval. Deze week wil ik de film ‘Het koekoeksnest’
als volgende gektefilm al afkrakend gaan bespreken. De film in ’75
gezien en had er een heel negatief oordeel over. Eind jaren zestig
heb ik 2 jaar als gewetensbezwaarde militaire dienst vervangend
werk moeten doen in de psychiatrische inrichting Endegeest in Oegstgeest.
Jan Wolkers, die er als jongen in de buurt woonde, heeft over dit
ziekenhuis geschreven, evenals de schrijver Maarten Biesheuvel die
daar een tijdje als patiënt was opgenomen en daarvan verslag
doet in o.a. het verhaal 'De heer Mellenberg' uit zijn boek ‘In
de Bovenkooi’.
De film was razend populair in de zeventiger jaren, de tijd van
de anti-psychiatrie. Het enthousiasme van anderen over dit spel
op het witte doek kon ik niet combineren met mijn eigen ervaringen
in de geestelijke gezondheidszorg, hij viel mij zwaar tegen. De
film vond ik in ‘75 teveel een etalage vol te 'vrolijk' gespeelde
gekte en wel erg zwart/wit over macht. Een karikatuur. De motivering
vond ik te negatief om positief naar deze film te kijken over de
‘gestoorde’ medemens, veel te sentimenteel door vooral
het accent op het zogenaamd grappige van ‘gekken’ te
leggen met als aantrekkelijke vluchtmogelijkheid gelijk een struisvogel
de kop in het zand te steken voor de werkelijke problemen van de
in geestelijke nood verkerende medemens.
Afgelopen donderdagochtend lees ik in de krant in een amsterdams
koffiehuis dat de film ’s avonds bij RTL 5 op TV vertoond
wordt. Zal ik naar die shit-film kijken? Wel gedaan dus, een heel
negatief oordeel vooraf, ook nog eens een hekel aan Jack Nicholson,
ik kan nooit naar de gespeelde rol van deze altijd te nadrukkelijk
aanwezige acteur kijken uitgezonderd in de film ‘The Last
Detail’.
Ik denk nu dat ik juist dankzij mijn negativisme en slechte verwachting
vooraf heb kunnen genieten van deze film. Hij viel mij 100% mee,
en mijn oordeel heeft na 30 jaar een omslag kunnen maken, wat ik
toen flauw en makkelijk vond, kon ik nu juist waarderen.
De film is een prachtige staalkaart over menselijke relaties aangaande
macht. Van het in zichzelf gekeerd zijn, het laten kennen van jezelf,
het beïnvloeden, het manipuleren tot aan het iets afdwingen
van een ander, alle varianten die je op dit punt kunt verzinnen
zitten in de film.
Milos Forman was een aantal jaren voor het maken van deze film gevlucht
voor het communisme in Tsjecho-Slowakije, ik proef in zijn film
ook een visie van hem op het regime in zijn vaderland na de ‘Praagse
lente’ in ’68 dat mensen of beter gezegd staatsburgers
beschouwde als een te controleren produktmiddel .
‘One flew over the Cuckoo’s Nest’ is gebaseerd
op een boek van Ken Kesey die gerekend wordt tot één
van de Beatniks, een groep, als je daarvan kunt spreken, die gezien
kan worden als de Hiphoppers van de jaren vijftig, zij waren de
voorlopers van wat zich later in de jaren zestig zou uitbreiden
tot de Hippies of de Flower Power Beweging. Allen Ginsberg is een
bekende dichter uit dit gezelschap en Jack Kerouac een schrijver,
zijn boek ‘On the road’ over het organiseren van zoveel
mogelijk vrije tijd om te besteden aan drank, drugs, neuken, rondreizen
en filosoferen gold als de bijbel voor ieder artistiek zichzelf
een beetje respecterend persoon in die tijd.
Maar gek hoe je na zoveel jaren je mening mag omgooien over een
film die gekte gebruikt om iets te zeggen over menselijke en politieke
verhoudingen, je moet het maar zo willen en kunnen zien.
BASWAS
Bespreek
deze dixit op het forum
Film en gekte
door pietniet
Stuur dit artikel door...
|
|
 |
