Dixit - Film en gekte door pietniet

Film en gekte 3

Enrico IV (gektefilm 3 van Marco Bellocchio '84)

Als je het over gekte hebt moet jezelf ook niet nalaten om gek te zijn. Dit keer heb ik een film uitgekozen die voor mij een totale mislukking was toen ik hem zag. Het was de verfilming van een toneelstuk van Pirandello dat ik ooit veertig jaar geleden gezien heb op de televisie en deze uitzending had een geweldige indruk op mij gemaakt evenals de toneeltekst die ik nadien las, een indrukwekkende ogenopener.
En dan twintig jaar later zie je een film in de bioscoop die alles bijna hondstrouw heeft ingevuld wat nu net bij het toneelstuk heel knap door woorden in een toneelcontext wordt opgeroepen. Ook de drukte van de kleuren in deze dus kleurenfilm met Marcello Mastroianni deed pijn aan de ogen. Juist de soberheid van het simpele decor op de tv (zwart/wit) had voor mij het accent extra benadrukt van het spel dat zich hoofdzakelijk in het oorspronkelijke toneelstuk op één locatie afspeelt.
In de speelfilm was alles wat met woorden in het stuk verteld werd ook in te heldere en te werkelijke beelden te zien. Jammer deze commerciële lafheid die ten koste gaat van de concentratie richting de thematiek over wat echt is en wat niet-echt is.

Het verhaaltje is ongeveer als volgt: tijdens een carnavalsoptocht is een welgestelde Italiaan verkleed als koning Hendrik IV. Een klein kind steekt plots de weg over, van schrik steigert het paard waarop de fake-vorst gezeten is. De verklede ruiter komt op zijn hoofd te vallen en raakt buiten bewustzijn (wordt in het stuk dus verteld en in de film vertoond).
Uit coma gekomen ziet hij zijn kleding en denkt dan de echte Hendrik IV te zijn. Zijn familie enorm geschrokken van het gebeuren wil hem verder niet tot last zijn. Allang blij dat hij nog onder de levenden is laten ze in hun enorm huis een ruimte als paleiszaal van Hendrik IV inrichten. Ook personeelsleden worden geïnstrueerd om het spel mee te spelen als dienaren van de koning die zijn dag grotendeels op de troon doorbrengt.
Bijna aan het einde van het stuk vraagt de fake-Hendrik aan zijn familieleden, die zich steeds in gepaste kledij moeten omkleden als zij bij hem in de buurt willen zijn, wie is er nu gekker, hij die denkt Hendrik de IV te zijn of zij die spelen dat hij dat is?

De spanning tussen verbeelding en werkelijkheid is de natuurlijke basisthematiek van kunst. Er bestaan en bestonden natuurlijk hevige discussies over in hoeverre het publiek totaal meegesleept mag worden zodat ze zichzelf helemaal verliezen (ze helemaal gek maken dus) of dat ze juist bewust gemaakt moeten worden dat ze naar een verbeelde werkelijkheid zitten te kijken.

Bij Pirandello kom je nog een ander toneelstuk als prachtig voorbeeld van het spel met de werkelijkheid tegen namelijk: "Zes acteurs op zoek naar een auteur". Geweldig dit stuk, het begint al met de toneelspelers in de theaterfoyer en gaat gedurende de pauze ook nog ongewoon verder. Het is in hetzelfde jaar geschreven als "Hendrik IV", n.l. 1921.

Wie is gek, de auteur, de acteurs, het publiek of BASWAS?

BASWAS

Bespreek deze dixit op het forum

Film en gekte door pietniet

• LENZ (gektefilm nummer 1 van George Moorse ’71)
• END of the ROAD (gektefilm nummer 2 van Aram Avakian '70)
• Enrico IV (gektefilm 3 van Marco Bellocchio '84)
• Shock Corridor (gektefilm 4 van Samuel Fuller '63)
• One Flew over the Cuckoo’s Nest ( gektefilm 5 van Milos Forman ’75)
• PSYCHO (gektefilm 6 van Alfred Hitchcock ’60)
• Good bye, Lenin! (gektefilm 7 van Wolfgang Becker 2003)
• The conversation (gektefilm 8 van Francis Ford Coppola '74)
• UNDERGROUND (gektefilm 9 van Emir Kusturica '95)

Stuur dit artikel door...