Dixit - Film en gekte door pietniet

Film en gekte 1

LENZ (gektefilm nummer 1 van George Moorse ’71)

De film ‘Lenz’ heb ik gezien toen ik een jaar of vijfentwintig was, nu ruim dertig jaar geleden. Hij maakte op mij een verpletterende indruk, zo overdonderend zelfs dat ik mij er niet veel meer van kan herinneren. Ja prachtige landschapsshots in alle vier de jaargetijden, besneeuwde berglandschappen met een ploeterend onhandig figuur erin, dezelfde lijdende figuur ook in de wonderschoon bloeiende natuur van het voorjaar. Wel weet ik nog dat ik totaal aangeslagen na afloop van deze film de bioscoopzaal verliet.
Ontzettend diep geraakt heeft deze duitstalige film mij in het onderbewuste tijdens een filmfestival in Utrecht (’72) waar hij vertoond werd zonder ondertiteling. Over de film zelf heb ik nooit veel terug kunnen vinden, wel wordt hij genoemd op de sites van Allmovie en IMBd.

De film ‘Lenz’ bleef naspoken en ik ging op zoek. De film is gebaseerd op een novelle van Georg Büchner (1813-1837) over de dichter Jakob Lenz (1751-1792) een tijdgenoot en ook bekende van Goethe. Een paar goede vrienden hadden de in psychische nood verkerende Lenz naar een om zijn gastvrijheid bekend staande dominee in een bergdorp gestuurd in de hoop dat hij daar tot rust zou komen en van zijn angstfantasieën zou afraken. Het mocht na een kleine opleving toch niet baten.
Büchner heeft zijn korte novelle over deze dichter grotendeels gebaseerd op notities van de predikant Johan Friedrich Oberlin (1740-1826) die deze had gemaakt in de periode dat Lenz bij hem verbleef. George Moorse heeft dit verhaal van Büchner verfilmd met de nederlandse cameraman Gerard van den Berg. Eigenlijk heb ik dus niet zoveel te zeggen over deze film die ik graag een keer terug zou willen zien, maar hij is voor zover ik heb kunnen nagaan niet op VHS of DVD uitgebracht.

Ik denk dat ‘Lenz’ (1836) een van de eerste literaire verhalen is waarin het ziekteverloop van een psychiatrisch tobbend iemand beschreven is aan de hand van directe getuigenverklaringen uit zijn omgeving, het zal verwant zijn aan en een stapje verder gaan dan ‘Het lijden van de jonge Werther’ (1774) van Goethe over iemand die op een eigen manier zijn liefdesverdriet verwerkt.
Ondanks dat weinig uit de film is blijven hangen moet ik soms terugdenken aan de film ‘Lenz’, bijvoorbeeld als ik ‘Winterreise’ (1827) beluister van Schubert, maar ook bij de daaraan verwante bluesvariant ‘On the Road Again’ (1968) van Canned Heat, voor mij dezelfde vormgegeven melancholie van verlatenheid uit de ‘Sturm und Drang’ periode maar in een moderner jasje.

Totaal verrast was ik toen in 1996 de clip ‘Where the Wild Roses Grow’ verscheen van Nick Cave and the Bad Seeds samen met Kylie Minogue, onmiddellijk schoot bij mij ‘Woyzeck’ door het hoofd een toneelstuk van Büchner gebaseerd op een ander waar gebeurd verhaal over een man die zijn geliefde aan een waterkant vermoord heeft.

Wat mij uiteindelijk intrigeert is de zogenoemde weggemoffelde kwaaie kant in het leven, is dat enkel iets van anderen of is het ook iets bij jezelf? Vorig jaar augustus kwam ik het prachtig verwoord tegen in een interview met Peter Verhelst in het NRC-Handelsblad, ik las dit artikel omdat ik de naam Verhelst in het boekenforum gelezen had.
Verhelst iets ingekort over ‘het monster Dutroux’: "Het kwaad is geen kracht buiten ons. Dutroux lijkt voor 99.99 procent op mij. Ik heb geluk gehad, hij niet. Ik heb een moreel besef mogen ontwikkelen in een veilige omgeving. Mensen weigeren in hun eigen stront te kijken, dan denk ik, come on, snuif er maar eens aan".

Dit snuiven aan gekte bij mijzelf is denk ik wat mij zo geraakt heeft bij het zien van de film 'Lenz'.

BASWAS

Bespreek deze dixit op het forum

Film en gekte door pietniet

• LENZ (gektefilm nummer 1 van George Moorse ’71)
• END of the ROAD (gektefilm nummer 2 van Aram Avakian '70)
• Enrico IV (gektefilm 3 van Marco Bellocchio '84)
• Shock Corridor (gektefilm 4 van Samuel Fuller '63)
• One Flew over the Cuckoo’s Nest ( gektefilm 5 van Milos Forman ’75)
• PSYCHO (gektefilm 6 van Alfred Hitchcock ’60)
• Good bye, Lenin! (gektefilm 7 van Wolfgang Becker 2003)
• The conversation (gektefilm 8 van Francis Ford Coppola '74)
• UNDERGROUND (gektefilm 9 van Emir Kusturica '95)

Stuur dit artikel door...